Πειραιάς: Εκδήλωση (19/4) τιμής & διεκδίκησης του χώρου στο στρατόπεδο Παπαδογιωργή. Μαρτυρίες για τα χρόνια της ΕΣΑ

Η φωτό είχε διατεθεί από την παράταξη
"Πειραιάς για Όλους"

Με μια συμβολική εκδήλωση στο παλιό στρατόπεδο «Παπαδογιωργή» στα Καμίνια η δημοτική παράταξη «ΑλλάΖΟΥΜΕ τον Πειραιά για Όλους και Όλες» «ξεκλειδώνει» μνήμες, τιμά αγωνιστές της Δημοκρατίας και επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα για αξιοποίηση του χώρου!

• Η εκδήλωση θα γίνει την Κυριακή 19/4, με σημείο συνάντησης την πλατεία Γεννηματά, στα Καμίνια, στις 11 το πρωί.

«Ανοίγουμε δρόμο διεκδίκησης του χώρου και διαμόρφωσής του σε κέντρο πολιτισμού, πρασίνου, αθλητισμού & κοινωνικών δομών», αναφέρει η παράταξη σε ανακοίνωσή της.
«Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, την Κυριακή 19 Απριλίου, με αφορμή την μαύρη επέτειο της Δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, θα βρεθούμε στο κολαστήριο του  952ου Λόχου της ΕΣΑ, στο στρατόπεδο Παπαδογιωργή στα Καμίνια, για να αφήσουμε ένα λουλούδι προς Τιμή εκείνων που αγωνίστηκαν και βασανίστηκαν για τη Δημοκρατία», σημειώνει ακόμα η παράταξη».

Λίγα λόγια για το στρατόπεδο

Σε ένα καλαίσθητο φυλλάδιο της παράταξης, που θα διανεμηθεί κατά την εκδήλωση, υπάρχει ένα σύντομο ιστορικό του στρατοπέδου σε κείμενο του δημοσιογράφου Σταύρου Μαλαγκονιάρη.
Σε αυτό το φυλλάδιο διαβάζουμε ότι:
«Το παλαιό στρατόπεδο «Παπαδογιώργου Μ» ή «Παπαδογιωργή»,  όπως επικράτησε να το λένε οι πειραιώτες, βρίσκεται στα Καμίνια, δίπλα στις γραμμές του ΟΣΕ. 
Στη διάρκεια της δικτατορίας 1967- 1974, εκεί έδρευε ο 952ος  Λόχος της ΕΣΑ, το τοπικό ΕΑΤ-ΕΣΑ (Ειδικό Ανακριτικό Τμήμα της Ελληνικής Στρατιωτικής Αστυνομίας). Ένας χώρος μαρτυρίου για πολλούς ανθρώπους, που υπέστησαν απάνθρωπα βασανιστήρια. Από τους παλιούς Καμινιώτες γνωρίζουμε ότι ενώ γίνονταν βασανιστήρια, τα μεγάφωνα έπαιζαν δυνατά εμβατήρια και δημοτικά τραγούδια, για να «σκεπάζουν» τις κραυγές. Οι περίοικοι στην αρχή δεν καταλάβαιναν γιατί συνέβαινε αυτό. Πολύ αργότερα έμαθαν ότι εκεί  βασανίζονταν άνθρωποι.
Στα κτήρια που παραμένουν ερειπωμένα, δυστυχώς, δεν υπάρχει τίποτα να θυμίζει πως εδώ υπήρξε τόπος μαρτυρίου για πολλούς Έλληνες που αγωνίστηκαν για να έρθει η Δημοκρατία στον τόπο μας.
Το βιβλίο κρατουμένων του 952ου Λόχου της ΕΣΑ δεν είναι διαθέσιμο για να γνωρίζουμε τα ονόματα όλων των αγωνιστών, που μαρτύρησαν εκεί.

Η φωτό είχε διατεθεί από την παράταξη
"Πειραιάς για Όλους"

Ωστόσο, από τα άτυπα πρακτικά της δίκης των βασανιστών της ΕΣΑ, που ξεκίνησε στις 13 Οκτωβρίου και τελείωσε στις 9 Δεκεμβρίου 1975, στο Διαρκές Στρατοδικείο, όπως αποτυπώνονται σε εφημερίδες της εποχής, πληροφορούμαστε ορισμένους από τους κρατούμενους αυτού του χώρου και τις μεθόδους βασανισμού.
Ανάμεσα στους κρατούμενους του 952ου Λόχου της ΕΣΑ ήταν ο Παναγιώτης Μηλιώτης, «καπετάν Σπάρτακος» του ΕΛΑΣ, με συμμετοχή στη μεγάλη επιχείρηση, κατά την κατοχή (7 Απριλίου 1943), για την απελευθέρωση 56 κρατουμένων από το νοσοκομείο «Σωτηρία», ο Αλέκος Ζωγράφος, «καπετάν Λαοκράτης» του ΕΛΑΣ, ο Ξενοφών Παπανικολάου, που κατηγορείτο μαζί με τους προηγούμενους για συμμετοχή στην αντιδικτατορική οργάνωση «Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός» (ΕΑΣ), ο Ξενοφών Πελοποννήσιος ως μέλος του αντιδικτατορικού ΠΑΚ, ο τότε φοιτητής της Ιατρικής Σοφοκλής Πεντάρης για τη συμμετοχή του στο φοιτητικό κίνημα, όπως και οι φοιτητές Μιχάλης Σαμπατακάκης, τότε στέλεχος της οργάνωσης «Ρήγας Φεραίος», Ιωάννης Κοροβέσης, μέλος της συντονιστικής επιτροπής του Πολυτεχνείου, Χρήστος Λάζος και Γεράσιμος Παρασκευόπουλος, αντιπρόεδρος στη συντονιστική επιτροπή των φοιτητών της Νομικής κ.α.»
Σε αυτούς προσθέτουμε τους μετέπειτα βουλευτές της ΝΔ Ιπποκράτη Σαβούρα, του ΠΑΣΟΚ Ν. Βγενόπουλο, ως μέλος του αντιδικτατορικού ΠΑΚ, όπως και ο Ζαχαρίας Καραγιώτας, της Ένωσης Κέντρου Κ. Αλαβάνο και τα αδέλφια Αρ. και Διονύση Μπουλούκο (αρχικά βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και μετέπειτα της ΝΔ).

Μαρτυρίες για τον 952ο Λόχο ΕΣΑ (από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων για τη Δίκη):

Στιγμιότυπο από την αυτοψία στο στρατόπεδο στη διάρκεια της Δίκης. 
Η φωτό από τη Βραδυνή (φ. 19.11.1975)

Αλέκος Ζωγράφος: « (…) με έγδυσαν και με κλείδωσαν στο κελί νούμερο 1. Με διέταξαν να μείνω όρθιος. Εξαντλήθηκα όμως και έπεσα στο έδαφος. Τότε με σήκωσαν και με πήγαν στο πειθαρχείο, που ήταν πίσω από την κουζίνα του 952 Λόχου. Μου έβαλαν χειροπέδες στα χέρια και τις αλυσίδες από τις χειροπέδες τις πέρασαν στα κιγκλιδώματα του μοναδικού παραθύρου. Έτσι έμεινα κυριολεκτικά κρεμασμένος 15 πόντους πάνω από το έδαφος (… εκεί) δεχόμουν βουρδουλιές σ’ όλο μου το σώμα».
Παν. Μηλιώτης: «Με άφησαν σε ορθοστασία και με κρέμασαν από το παράθυρο με χειροπέδες που είχαν περάσει στο χέρι μου. Επί μια εβδομάδα μου έδιναν ελάχιστο φαγητό και νερό. Αυτό όμως που δεν θα ξεχάσω ποτέ είναι ότι στις σπάνιες φορές που μου έδιναν να φάω παραμόνευαν και όταν έβλεπαν ότι επρόκειτο να βάλω στο στόμα μου την τελευταία μπουκιά έτρεχαν και μου την άρπαζαν από το στόμα», 
Γεράσιμος Παρασκευόπουλος: «Στην αυλή του στρατοπέδου υπήρχαν και δύο λυκόσκυλα. Δεν επετέθησαν ποτέ σε κρατούμενο αλλά τα παρότρυναν να μας επιτεθούν, για να μας τρομοκρατήσουν (…) θυμάμαι, μάλιστα, έναν στρατιώτη που πετούσε ξυραφάκια για να φοβερίζει τους κρατούμενους».
Γιώργος Ελευθεριάδης, (είχε συλληφθεί στις 19 Αυγούστου 1968, για συμμετοχή στην ομάδα του Αλέκου Παναγούλη, που είχε οργανώσει την απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γιώργου Παπαδόπουλου):
«Όταν φθάσαμε στον 952 Λόχο στο Ρέντη, (…) με έδεσαν πισθάγκωνα και με κρέμασαν σε ένα υποτυπώδη φωταγωγό (…) μου έριξαν από πάνω μια κουβέρτα και άρχισαν να με κτυπούν αδιακρίτως. Αυτό το μαρτύριο κράτησε ατελείωτες ώρες. Όταν συνήλθα βρέθηκα κάτω, με ένα κουβά νερό χυμένο επάνω μου».

Κρίκοι στους οποίους έδεναν τους κρατούμενους. 
Η φωτό από την εφημερίδα "Η Αυγή" (φ. 19.11.1975)

Σοφοκλής Πεντάρης: « (…) Εκεί μ’ έβαλαν στον γιαπωνέζικο φούρνο. Ήταν ένα κελί σκεπασμένο με λαμαρίνα, αεροστεγώς σχεδόν κλεισμένο. Μ’ άφησαν δύο μέρες κάτω από συνθήκες αφόρητης ζέστης. Έσκυβα το κεφάλι μου κάτω από το κρεβάτι για ν’ αναπνεύσω».
Μετά τη δικτατορία, ο 952ος Λόχος ΕΣΑ με διαταγή του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), την 1η Νοεμβρίου 1979, συγχωνεύτηκε με τον 951ο Λόχο και δημιουργήθηκε το 951ο Τάγμα Στρατονομίας, που από τα τέλη του 1990 με αρχές του 2000 μεταστάθμευσε στην περιοχή του Παπάγου, στο στρατόπεδο «Φακίνου». 

Οι κινήσεις που έχουν γίνει για την διάσωση & αξιοποίηση του χώρου
Στο ίδιο φυλλάδιο υπάρχει ένα σύντομο ιστορικό και των κινήσεων που έχουν γίνει για την διάσωση και την αξιοποίηση του παλαιού στρατοπέδου.
Εκεί διαβάζουμε ότι:
«Η δημοτική μας παράταξη με τον «Πειραιάς για Όλους» και τώρα με το «ΑλλάΖΟΥΜΕ τον Πειραιά για όλους & όλες» διεκδικεί από το 2019 την διαμόρφωση του στρατοπέδου Παπαδογιωργή σε χώρο Ιστορικής Μνήμης.
Επί δημαρχίας Βασίλη Μιχαλολιάκου ο χώρος φυτεύτηκε και τα κτήρια επισκευάστηκαν. Μετά το 2014 ο χώρος εγκαταλείφθηκε και απαξιώθηκε.

Η φωτό είχε διατεθεί από την παράταξη
"Πειραιάς για Όλους"

Το 2018, ο χώρος έκτασης 25 στρεμμάτων εντάχθηκε μετά από πρόταση του Δήμου Πειραιά στο πρόγραμμα της ΟΧΕ, με χρηματοδότηση που ενέκρινε η διοίκηση της Περιφέρειας Αττικής επί Ρένας Δούρου. Στόχος να γίνει πόλος κοινωνικής πρόνοιας και πράσινο πάρκο. 
Το Απρίλιο του 2023 το Δημοτικό Συμβούλιο Πειραιά ενέκρινε με ομόφωνη απόφαση, την παραχώρηση χώρου μέσα στο στρατόπεδο Παπαδογιωργή για τη στέγαση των γραφείων του ΣΦΕΑ (Σύνδεσμος Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974).
Μέχρι σήμερα όμως ο χώρος παραμένει εγκαταλελειμμένος, αφρόντιστος και μη προσβάσιμος στους Πειραιώτες.
Με συνέπεια στην ανάδειξη της ιστορικής μας ταυτότητας, η δημοτική παράταξη «ΑλλάΖΟΥΜΕ τον Πειραιά για όλους & όλες» με επικεφαλής τον Γιώργο Γαβρίλη, ανοίγει έναν διάλογο με το παρελθόν, αναδεικνύοντας γεγονότα και σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας μας, γιατί η μνήμη είναι δύναμη για το μέλλον της πόλης μας».