Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2026

Η αρχαία θεά Κυβέλη βρέθηκε σε... πατάρι σπιτιού στον Πειραιά! Πως η πόλη λάτρευε την "εισαγόμενη" θεά

Η μυθολογική θεά Κυβέλη, που έλκει την καταγωγή της από τη Μικρά Ασία… έφτασε στον Πειραιά περίπου κατά τον 5ο αιώνα π.Χ και «παρέμεινε» καθώς φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα ενεργή η λατρεία της τουλάχιστον μέχρι και το τέλος του 4ου αιώνα π.Χ
Σε αυτό έχουν καταλήξει ιστορικοί και αρχαιολόγοι με βάση τα υπάρχοντα ευρήματα, στα οποία ήρθε να προστεθεί άλλο ένα, που βρέθηκε σε ένα πατάρι σπιτιού στον Πειραιά.
Όχι, η αρχαία θέα δεν… τρύπωσε στο πατάρι από μόνη της, ούτε έγινε εκεί κάποια ανασκαφή…
Σύμφωνα με την Αστυνομία, το νέο σημαντικό εύρημα είχε κρυφτεί εκεί από τον κάτοχό της, έναν 48χρονο, ο οποίος συνελήφθη, το μεσημέρι της Δευτέρας (26/1) κατηγορούμενος για παραβάσεις της νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Επρόκειτο για μια μαρμάρινη ναόσχημη αναθηματική στήλη, στην οποία εμφανίζεται καθήμενη σε θρόνο η θεά Κυβέλη, έχοντας δίπλα της ένα λιοντάρι, που ήταν ένα από τα πιο συχνά χαρακτηριστικά της γνωρίσματα, ως προστάτιδα των πιστών. Η στήλη χρονολογείται στον 4ο π.Χ αιώνα.
Η Αστυνομία έκανε έρευνα στο συγκεκριμένο σπίτι με εισαγγελική παραγγελία μετά από καταγγελία, που έφτασε στο Τμήμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων.

Λίγα λόγια για την θεά Κυβέλη

Η Κυβέλη, γνωστή μεταγενέστερα στους Έλληνες ως Ρέα, ήταν θεά γενικά της άγριας φύσης και των δημιουργικών δυνάμεων της Γης και της γονιμότητας. Ο Πίνδαρος την προσφωνεί «Κυβέλα, μάτερ θεών».
Η Κυβέλη φαίνεται πως έλκει την καταγωγή της από προϊστορική θηλυκή θεότητα της Μικράς Ασίας όπως υποδεικνύουν τα ανασκαφικά δεδομένα στο Τσαταλογιούκ, από την 6η ήδη χιλιετία π.Χ. Στη φρυγική τέχνη του 8ου αι. π.Χ. τα λατρευτικά σύμβολα της φρυγικής θεάς μητέρας περιλαμβάνουν λέοντες, κυνηγετικά πτηνά και μικρό αγγείο σπονδών ή άλλες προσφορές.
Η παράδοση της εναπόθεσης μέσα σε τάφους ειδωλίων που απεικονίζουν θεότητες με χθόνια υπόσταση, όπως η Μητέρα των Θεών και ο Άττις είναι συνήθης στον αρχαιοελληνικό κόσμο.
Η Κυβέλη ήταν η πρώτη μη-ελληνική θεότητα για την οποία καθιερώθηκε δημόσια λατρεία στον ελλαδικό χώρο, με την ίδρυση του Μητρώου, του πρώτου ιερού της στην Αθηναϊκή Αγορά,  πιθανότατα γύρω στο 500 π.Χ. Από την ελληνιστική εποχή με τη Μεγάλη Μητέρα συνδέεται και η λατρεία του Άττι και συχνά απαντάται η συλλατρεία τους.
Εκτός από την Αθήνα ιδιαίτερα ενεργή φαίνεται να ήταν και η λατρεία της Κυβέλης και στον Πειραιά. Εκεί τη διαχείριση της λατρείας είχε αναλάβει ένας ιδιωτικός οργανισμός που δρούσε προς όφελος των μελών του ιδίου. Πολλές από τις δραστηριότητες των αξιωματούχων της λατρείας είχαν καταγραφεί σε λίθινες επιγραφές, αυτές σε συνδυασμό με τα πολυάριθμα, ιδιωτικά αναθήματα και τις επιτύμβιες στήλες σε τάφους, λατρευτών της Κυβέλης, παρέχουν μια αρκετά καλή εικόνα του υψηλού κύρους της λατρείας στον Πειραιά. Αυτή η πληθώρα αρχαιολογικών μαρτυριών, χρονολογείται από το 5ο π.Χ. έως και τον 4ο μ.Χ. αιώνα, τη μεγαλύτερη συγκέντρωση, ωστόσο παρουσιάζει η ελληνιστική περίοδος 
Η ακριβής θέση στην οποία βρισκόταν το μεγάλο Μητρώο του Πειραιά δεν είναι ακόμη γνωστή. Ένα μικρότερο Μητρώο μαζί με το λατρευτικό άγαλμα της Κυβέλης, έχει βρεθεί στη
συνοικία του Μοσχάτου. Το συγκεκριμένο κτίσμα, αρκετά μικρό σε μέγεθος, ως εκ τούτου πρέπει να αποτελούσε χώρο λατρείας μια μικρής ανεξάρτητης κοινότητας. 
Η πλειονότητα των επιγραφών και των αναθημάτων στο Πειραιά έχει προκύψει από ανασκαφές, κοντά στη χερσόνησο της Ακτής, αυτό δηλώνει, ότι μάλλον εκεί ήταν η κύρια περιοχή λατρείας.
Σύμφωνα με ερευνητές, παρότι εισαγόμενη, η λατρεία της Κυβέλης είχε απήχηση
κυρίως σε Έλληνες και όχι σε αλλοεθνείς μειονότητες που μπορεί να ζούσαν στο
Πειραιά.

•    Με πληροφορίες από:
α) Βικιπαίδεια,
β) Γεώργιος Κρουσταλιάς, «Η λατρεία ανατολικών θεοτήτων στον ελλαδικό χώρο κατά
τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους»
, Διπλωματική Εργασία, Επόπτης: Ιφιγένεια Λεβέντη, Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών: «Αρχαιολογία πεδίου και υλικός πολιτισμός», Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος 2023

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Οι πιο δημοφιλείς αναρτήσεις