Του Σταύρου Μαλαγκονιάρη
Στην… ανατολή του 20ου αιώνα, ο Πειραιάς… εκμεταλλεύτηκε την αδράνεια της Αθήνας και έγινε το επίκεντρο του εορτασμού της Αποκριάς!
Εκείνα τα χρόνια, ο εορτασμός της Αποκριάς ήταν λαμπρός, ένα ατελείωτο πανηγύρι, με επίκεντρο τη «βασίλισσα της Αποκριάς», που αρχικά ήταν ένας άνδρας μασκαρεμένος αλλά στη συνέχεια ορίζονταν και κορίτσια.
Ωστόσο, το 1903, καθώς τις προηγούμενες χρονιές, ο εορτασμός στην Αθήνα είχε, για διάφορους οργανωτικούς λόγους, απογοητεύσει, το επίκεντρο των εκδηλώσεων μεταφέρθηκε στον Πειραιά, με βασίλισσα την δεσποινίδα Στέλλα Δρακάκη.
«Ανάστατος ο Πειραιεύς υπεδέχθη την νεάν βασίλισσαν, ωραιοτάτην, χαριεστάτην, λαμπροτάτην», μας πληροφορεί ο Μίλτος Λιδωρίκης στο βιωματικό, αυτοβιογραφικό έργο του «Έζησα την Αθήνα της Μπελ Επόκ» (εκδόσεις Polaris, σελ. 357).
Βέβαια, οι προετοιμασίες είχαν ξεκινήσει από νωρίτερα. Από εφημερίδες του Πειραιά («Χρονογράφος», «Σφαίρα») πληροφορούμαστε ότι στην πόλη υπήρχε η λεγόμενη «Εταιρεία των Εορτών», που είχε αναλάβει την διοργάνωση των αποκριάτικων εκδηλώσεων και άλλων εορταστικών εκδηλώσεων.
Βέβαια, εκείνη την χρονιά το βάρος έπεφτε στις Απόκριες καθώς ο Πειραιάς παραμέριζε την Αθήνα! Έτσι, από τις αρχές του Φεβρουαρίου όλη η πόλη κινείτο στους ρυθμούς του Καρναβαλιού.
Η Λιμενική Επιτροπή, ο… πρόγονος του ΟΛΠ, ο Δήμος, η εταιρεία των τροχιοδρόμων (τραμ), η εταιρεία των σιδηροδρόμων Αθηνών- Πειραιώς και η Εθνική Τράπεζα είχαν συνδράμει οικονομικά για την συγκέντρωση του αναγκαίου ποσού για την κάλυψη των εξόδων. Παράλληλα, χρήματα συγκεντρώνονταν από εράνους, δημοπρασίες αλλά και τις πωλήσεις εισιτηρίων για την εξέδρα, απ΄ όπου θα πέρναγε η αποκριάτικη παρέλαση.
![]() |
| Εφημερίδα "Σφαίρα" |
Παράλληλα, η Εταιρεία για να δώσει «χρώμα» σε όλη την πόλη προκήρυξε διαγωνισμό με χρηματικό βραβείο 200 δραχμών για τον καλύτερο στολισμό των μπαλκονιών των σπιτιών.
Ιδιαίτερο στολισμό θα είχαν άμαξες, ποδήλατα, δημόσια κτήρια, που αναλάμβαναν να κάνουν εθελοντικά εργοστασιάρχες και ταπετσέρηδες.
Ορισμένα καταστήματα διαφήμιζαν ότι πωλούσαν χαρτοπόλεμο (κομφετί) ενώ όσοι αγόραζαν εισιτήριο και εξασφάλιζαν θέση στην εξέδρα θα είχαν δωρεάν χαρτοπόλεμο και σερπαντίνες.
Την απαραίτητη μουσική κάλυψη της παρέλασης θα αναλάμβαναν η μπάντα του Πειραϊκού Συνδέσμου, η Φιλαρμονική του Δήμου, η Μουσική Εταιρεία Αθηνών, όλοι μασκαρεμένοι ενώ η Πειραϊκή Μαντολινάτα θα συμμετείχε με άρμα στο οποίο θα επέβαιναν 60 μουσικοί και χορευτές.
Η εξέδρα, με «πολύχρωμον και ωραίον στολισμόν» που επιμελήθηκε το τεχνικό γραφείο των Π. Ζίζηλα και Δ. Καψαμπέλη ήταν έτοιμη στο Μικρολίμανο της παραμονή της Κυριακής της Αποκριάς.
Επίσης, έτοιμα ήταν και τα άρματα, που σατίριζαν πειραϊκές προσωπικότητες, συνήθειες, όπως τον περίπατο των πειραιωτών οικογενειαρχών και τα συνοικέσια, την πειραϊκή και την αθηναϊκή κοινωνία, το Δημοτικό Θέατρο, τους Άγγλους περιηγητές, οι Αθηναίους κομψευόμενους (ντιστεγκέ, όπως τους έλεγαν), το μήνα του μέλιτος, τις σχέσεις Πειραιωτών- Αθηναίων ακόμα και τις μόνιμες δεξαμενές, που καθυστερούσε η κατασκευή τους, και άλλα.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το μεγαλοπρεπές άρμα για την πρόοδο της Ελλάδας.
Από την παραμονή είχε γίνει γνωστό ότι θα παραβρεθεί όλη η βασιλική οικογένεια, προκαλώντας μεγάλη ικανοποίηση στην πόλη.
Η παρέλαση των αρμάτων
Έτσι, την Κυριακή της Αποκριάς, σαν σήμερα πριν από 123 χρόνια, από νωρίς το μεσημέρι τρένα και άμαξες άρχισαν να καταφθάνουν στον Πειραιά γεμάτα με κόσμο.
Κάποια στιγμή ξεκινάει η παρέλαση των αρμάτων, με πρώτο αυτό στο οποίο βρίσκεται η «βασίλισσα» και ακολουθούν τα υπόλοιπα. Η παρέλαση περνάει από τμήματα των λεωφόρων Αθηνάς (νυν λεωφόρος Γεωργίου του Α΄) και Σωκράτους (νυν λεωφόρος Ηρώων Πολυτεχνείου) και κατεβαίνοντας τη λεωφόρο Αιγέως (νυν λεωφόρος 2ας Μεραρχίας) κατευθύνονται προς το Μικρολίμανο (Μουνιχία).
- Πρώτο καταφθάνει το άρμα της βασίλισσας της Αποκριάς που έχει χρώμα βυσινί και σέρνεται από τέσσερα μαύρα άλογα, που σε καθένα υπάρχει ένας αναβάτης (τζόκεϊ) και συγκρατείται από έναν αναβάτη. Η ίδια φοράει μια λευκή ενδυμασία από τούλι με χρυσά κεντήματα και πούλιες.
Προσφώνηση και αντιφώνηση
Φθάνοντας την προσφωνεί ο γραμματέας της Εταιρείας των Εορτών Σαραντάρης με ένα ποίημα του πειραιώτη ποιητή Γ. Στρατήγη:
«Καλώς μας ήρθες μάγισσα, Νεότης ανθοφόρα,
Με τα χρυσά κι’ ατίμητα της ευθυμίας δώρα.
Με σ’ έφεραν η θάλασσα ή τ’ ουρανού νεφέλη
εις την εργατικήν εδώ του Πειραιώς κυψέλη
Που φέτος θέλησε κι’ αυτή κηφηναριό να γίνη
Και τ’ άστυ των τεμπέληδων να μιμηθή κι’ εκείνη
(…)
Η Βασίλισσα αντιφωνεί με στίχους του Γ. Σουρή:
Εγώ, νεότης ροδαλή
και παπαρδέλα παρδαλή
των Αθηνών εμούτζωσα τους μασκαράδες τώρα
κ΄ ήλθα στον τόπο της δουλειάς, που δεν τον δέρν’ η ψώρα
Εφέτος ήλθα και προς σας αστείους να σας κάνω
και με το παραπάνω
να κάνετε τον έξυπνο και σεις οι ταλαράδες
μουτζουρωμένοι να κερνούν να πίνουν μασκαράδες
και να ξοδέψετε και σεις σαν τους πρωτευουσιάνους
για μασκαράδων τρόπαια, βραβεία και στεφάνους.
(…)
![]() |
| Εφημερίδα "ΣΚΡΙΠ" |
Με το τέλος της παρέλασης έγινε απονομή βραβείων στα άρματα. Το πρώτο βραβείο με έπαθλο 600 δραχμές κέρδισε το άρμα της «Πειραϊκής Μαντολινάτας», το δεύτερο με 400 δραχμές κινέζικη άμαξα και το τρίτο με 200 δραχμές η χορωδία του Πειραϊκού Συνδέσμου. Συνολικά δόθηκαν 14 βραβεία.
- «Ο Πειραιεύς χθες έδειξεν ότι δύναται αν θέλη να διοργανώση τοιαύτας εορτάς και πανηγύρεις με πολλήν επιτυχίαν», κατέληγε το ρεπορτάζ στην τοπική εφημερίδα "Σφαίρα"




Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου